Eleştiri sanatı: Tasarım için, tasarımcıya rağmen

Eleştiri sanatı: Tasarım için, tasarımcıya rağmen how to criticize design

Kişisel olarak, hayatta bir etkimizin olduğunu görebilmek için her şeyi eleştiririz. Sevdiğimiz bir kişinin hayatında veya profesyonel yaşamımızda eleştirerek ve geribildirimde bulunarak, sonuca bir etkimizin dokunmasını isteriz. Bu yüzden bir tasarım sürecindeki rolümüz ne olursa olsun; tasarım, ekip lideri, direktör, ürün sorumlusu, proje yöneticisi ve hatta müşteri, tasarımı anlamak ve geliştirmek için sorular sorar, eleştirir ve geribildirimde bulunuruz.

İşleri beğendiğimiz durumda, havalı, güzel ve olumlu eleştirmek işin en kolay kısmı. Ekip içi tasarım değerlendirmesi yaparken, kişisel yorum yapmadan, yapıcı ve olumlu bir tartışma ortamı yaratmak, geliştirilebilecek alanları belirlemek için doğru soruları sormak tasarım değerlendirme süreçlerindeki en önemli adımlardan biri, çünkü eleştirmek, sadece hataları bulmak, yargılamak demek değildir. Eleştiri, tasarımın “iyi” ve “geliştirilmesi gereken” kısımlarının birbirinden net bir şekilde ayrılması ve dile getirilmesi demektir. Bu yüzden eleştirirken, aynı zamanda da doğru soruları sormak çok önemlidir.

Peki nasıl eleştiriyoruz?

Duygusal eleştiri:

Duygusal eleştiriler, eleştiri yapan kişinin beklentileri ile ortaya çıkar. Yapılan eleştiriler, duyguları ön plana alarak tartışma konusunu açmaya yöneliktir. Kişinin kafasındaki çalışma yönteminin ve kişisel estetik anlayışının bir tür dışa vurumudur. Çoğunlukla yapılan eleştiri data ile desteklenmez ve kişiseldir.

‘’Ben arka plan rengini hiç sevmedim.’’
‘’Burada daha çok bilgi vermeliyiz, bence bu bilgi çok kısa.’’

Yönlendirici eleştiri:

Duygusal eleştirinin içinde hangi aksiyonun alınması gerektiğini de belirten eleştiri biçimidir. Bu iletişim biçimi, iki yönlü iletişimin önünü kesen ve tasarımın gelişmesini sağlayabilecek tüm fırsatların öldürüldüğü versiyondur.

‘’Ben sizin yerinizde olsam, bu sayfayı böyle tasarlamazdım.’’
‘’Bu butona kimse tıklamaz, daha büyük ve daha canlı bir renk olmalıydı.’’

Yapıcı eleştiri:

Tasarımın gelişmesi ve hedefe yaklaşması için açık, samimi ve açık olarak iletişim kurulduğu, yapması zor ama yapıldığında da en başarılı sonucun alındığı eleştiri türüdür, çünkü örneğini vereceğim soru cümleleri, aslında ucu açık tartışma sorularıdır. Bu soruların cevaplanması, hem ekibin aynı noktada buluşmasına yardımcı olacak hem de tasarımın gelişmesinde büyük bir rol oynayacaktır.

Bu tasarım eleştirisinin sonunda ne elde etmek istiyorsun?

David de Léon’un tasarladığı tasarım eleştiri kartları bunun için güzel bir örnek. Aşağıda bazı örneklerini paylaşacağım soruların bir sırası ve kuralı yok. Tasarımları önünüze alın ve aşağıdaki soruları rastgele sormaya başlayın. Kişisel olarak kendi tasarımınızı değerlendirmek için de yapabilirsiniz. Tek başınıza veya ekip olarak bu sorulara cevap vermeye çalışın, bakalım tasarımınız hangi konularda geliştirilmeye ihtiyaç duyuyor.

  • Kullanıcının bu tasarımla etkileşime geçtikten sonra, tasarımınla ilgili neyi hatırlamasını istiyorsun?
  • Eğer bir başkası senin tasarımını alıp üzerinde çalışmaya devam etseydi, sence neyi değiştirirdi?
  • Kullanıcıyı tasarımla daha fazla vakit geçirmek için motive eden şey nedir?
  • Bu sayfada kullanıcının aklında kalmasını istediğin mesaj nedir?
  • Tasarımda kullanıcıları sıkan veya yoran herhangi bir şey var mı?
  • Bu sayfadaki en önemli şey nedir?
  • Tasarımda en çok ne ile gurur duyuyorsun?
  • Bu tasarımdaki en ilginç şey nedir? Neden?
  • Bu tasarım, kullanıcının ilk kullanımında nasıl çalışıyor? Ya da bir hafta, bir yıl sonra?
  • Tasarım, kullanıcının ürünü/arayüzü kullanabilmesine nasıl yardımcı oluyor?
  • Kullanıcıların bu tasarımdaki/üründeki beklentileri nedir? Bu tasarım, kullanıcıların ne gibi yeni beklentilere sahip olmasına sebep oluyor?
  • Bu tasarımı benzersiz kılan şey nedir?
  • Tasarımda görsel olarak veya etkileşim tasarımında çözülebilecek kısımlar nelerdir?
  • Kullanıcılar için tasarımdaki dil sade ve anlaşılır mı?
  • Kullanıcılar bu sayfada ne yapmaları gerektiğini biliyorlar mı?
  • Bu sayfada/bu aksiyonda birşeyler ters giderse ne olacak?
  • Tasarımda en net olmayan kısımlar neler?
  • Eğer tasarımdan birşeyleri çıkarmak isteseydin neyi çıkartırdın?
  • Bu tasarım problemi başkaları tarafından nasıl çözülmüş?
  • Tasarımda en iyi olan şey ne? Daha da iyi hale getirilebilir mi?
  • Başka hangi çözümleri üretip, bu tasarımda kullanmaktan vazgeçtin?
  • Tasarımdaki en önemli kısım kaldırılsaydı ne olurdu?
  • Animasyonlar ve sayfa geçişleri kullanıcıların tasarımı nasıl kullanmaları gerektiğine yardımcı oluyor mu?
  • Eğer tasarıma en baştan başlasaydın neyi farklı yapardın?

Yapıcı sorular sormak veya yapıcı eleştirilerde bulunmak sonucu hemen getirmez, fakat tasarımın doğru bir şekilde geliştirilmesi ve tüm ekibin aynı hedef konusunda hemfikir olması için oldukça önemlidir. Tabii ki eleştiriyi doğru yapmak kadar, eleştiriyi doğru bir şekilde almak ve cevap vermek de çok önemli. Eğer birgün ‘’Bu font, bu tasarıma uygun mu emin değilim.’’ eleştirisi gelirse, duygusal olmamaya ve ‘’Her zaman font seçiminde çok dikkatliyim ve bence bu font çok güzel.’’ dememeye özen gösterin. Eleştirirken de eleştirilirken de sebepleriyle birlikte açıklamaya çalışırsak her zaman doğru bir iletişim yöntemi yakalamış oluruz.

‘’Bu fontu kullanarak sayfada daha minimal ve dinamik bir tasarım yakalamaya çalıştım. Alternatifleri ne olabilir diye dilersen tartışabiliriz.’’

Bugün ilk makalen bizdendi.
Daha fazlası için SHERPA Blog okuru olmalısın.
Giriş Yap Ücretsiz kaydol
KEŞFETMEYE DEVAM ET
Wireframe tasarlarken ne kadar detaya girmeliyim?
Özgür Korkmaz

Wireframe tasarlarken ne kadar detaya girmeliyim?